Муҳаммадшариф Маҳмадалиевич Набиев, маъруф ба Муҳаммадшарифи Набӣ, сиёсатмадор ва фаъоли ҷамъиятии тоҷик, аз чеҳраҳои шинохтаи Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон (ҲНИТ) дар минтақаи Кӯлоб ва узви собиқи Раёсати Олии ин ҳизб аст. Зиндагии ӯ марҳилаҳои гуногун, аз кор дар соҳаи нақлиёт ва фаъолияти иҷтимоӣ то роҳбарии сохтори минтақавии як ҳизби мухолиф, боздошт, муҳокимаи пӯшида, солҳои тӯлонии зиндон ва ниҳоят бозгашт ба назди хонаводаро дар бар мегирад.

Муҳаммадшариф Набиев 9 сентябри соли 1962 дар шаҳри Кӯлоб, дар хонаводаи коргар ба дунё омадааст. Солҳои 1969–1979 дар мактаби миёнаи зодгоҳаш таҳсил карда, баъдан солҳои 1980–1982 хидмати ҳарбиро дар сафи Қувваҳои мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ адо намудааст.

Пас аз бозгашт аз хидмати ҳарбӣ, соли 1982 ба Техникуми политехникии ба номи Гагарин дохил шуда онро соли 1986 бо ихтисоси муҳандиси техникаҳои роҳсозӣ хатм кард. Баъди хатми омӯзиш ба фаъолияти меҳнатӣ пардохта, нахуст дар Маркази савдои №4-и шаҳри Кӯлоб ба ҳайси ёвари механик кор кард.

Аз соли 1990 Набиев фаъолияти худро дар автобазаи мусофиркашонии №17-и шаҳри Кӯлоб идома дод. Ӯ дар ин муассиса аввал ҳамчун нозир ва баъдан дар вазифаҳои танзимгар ва муҳандиси истифодабарии автомобилҳо кор карда, то соли 2000 дар он ҷо фаъолият дошт.

Ошноӣ бо муҳити Наҳзат

Ошноии Муҳаммадшариф Набиев бо муҳити динӣ ва фаъолони баъдии Наҳзат хеле пештар аз узвияти расмии ӯ оғоз шудааст. Ба нақли худи ӯ, ҳанӯз дар солҳои 1980 дар Кӯлоб гурӯҳҳо ва ҳалқаҳои омӯзиши динӣ фаъол буданд. Пас аз бозгашт аз хидмати ҳарбӣ дар соли 1982 ӯ бештар бо ин муҳит ошно шуд ва тадриҷан ба ҳалқаҳои таълимӣ пайваст.

Давраи пурошӯби солҳои 1990 ба зиндагии ӯ низ таъсир гузошт. Набиев дар хотироти худ гуфтааст, ки соли 1992, дар оғози даргириҳои мусаллаҳона, ӯ ҳамроҳ бо чанд нафар аз масҷиде дар Кӯлоб боздошт шуд ва тақрибан 24 соат дар маҳалли нигаҳдории вобаста ба нерӯҳои «Фронти халқӣ» қарор дошт. Ба гуфтаи ӯ, баъдан бо мусоидати баъзе сокинони шинос озод гардид.

Ин таҷриба, тавре аз мусоҳибаҳои баъдии ӯ бармеояд, дар ташаккули мавқеи иҷтимоӣ ва сиёсии Набиев нақш гузоштааст. Ӯ дар нақли худ таъкид мекард, ки дар оғози даргириҳо гурӯҳе аз ҷавонони Кӯлобро ба худдорӣ аз силоҳ гирифтан даъват мекарданд.

Аз узви ҳизб то роҳбари ҲНИТ дар минтақаи Кӯлоб

Муҳаммадшариф Набиев аз соли 1999 расман узви ҲНИТ шуд. Соли 2001 роҳбарии яке аз ташкилотҳои ибтидоии ҳизбро ба уҳда гирифт.

Дар марҳилаи баъди ҷанги шаҳрвандӣ ва аз сар гирифтани фаъолияти расмии ҲНИТ, хонаи Набиев дар Кӯлоб аз маҳалҳое буд, ки нишастҳои машваратӣ барои таъсиси сохтори минтақавии ҳизб дар он баргузор мешуданд. Ба гуфтаи худи ӯ, пас аз чанд соли омодагӣ бахши ҳизб расман фаъол гардид ва ӯ аз зинаҳои поёнии ташкилотӣ то роҳбарии минтақавӣ расид.

Соли 2004 дар конфронси таъсисии ҲНИТ дар шаҳри Кӯлоб Муҳаммадшариф Набиев раиси бахши шаҳрии ҳизб интихоб шуд. Соли 2008 роҳбарии шуъбаи ҲНИТ дар минтақаи Кӯлобро ба уҳда гирифт ва дар конфронсҳои солҳои 2010 ва 2012 дубора ба ҳамин вазифа интихоб гардид.

То замони боздошташ ӯ раиси шуъбаи ҲНИТ дар минтақаи Кӯлоб ва узви Раёсати Олии ҳизб буд. Ҳамзамон дар Донишгоҳи давлатии Кӯлоб дар риштаи риёзиёт ба таври ғоибона таҳсил мекард.

Фаъолияти иҷтимоӣ ва мавқеъгириҳои ҷамъиятӣ

Дар фаъолияти Набиев масъалаҳои иҷтимоӣ низ ҷойгоҳи назаррас доштанд. Миёни ҳамҳизбиён ӯ ҳамчун шахси ором, ботаҳаммул ва моил ба гуфтугӯ тавсиф мешуд.

Яке аз мавқеъгириҳои пурсарусадои ӯ ба моҳи сентябри соли 2010 рост меояд. Дар он давра Муҳаммадшариф Набиев ҳамчун раиси ҲНИТ дар минтақаи Кӯлоб аз фишор ба духтарону занони ҳиҷобпӯш дар муассисаҳои таълимӣ ва бозорҳо изҳори нигаронӣ карда, аз мақомоти маҳаллӣ хоста буд, ки масъалаҳои марбут ба либос ва эътиқоди мардумро бо эҳтиёт баррасӣ кунанд.

Номи ӯ дар робита ба корҳои хайриявӣ низ зикр шудааст. Дар яке аз матолиби ҲНИТ гуфта мешавад, ки ҳангоми обхезӣ дар Кӯлоб Муҳаммадшариф Набиев дар расонидани кумак ба осебдидагон иштирок карда, талош дошт як қисми ёриҳо мустақиман ба хонаводаҳои зарардида расонда шавад.

Соли 2014, дар шароите ки фаъолияти ҲНИТ дар минтақаҳо бо маҳдудиятҳои бештар рӯбарӯ мешуд, дафтари маҳаллии ҳизб дар Кӯлоб баста шуд. Дар натиҷа мулоқоти Муҳиддин Кабирӣ бо ҷавонони минтақа дар манзили Муҳаммадшариф Набиев баргузор гардид.

Боздошти 16 сентябри соли 2015

Дар пайи рӯйдодҳои моҳи сентябри соли 2015 кормандони Кумитаи давлатии амнияти миллӣ гурӯҳе аз раҳбарони аршади ҲНИТ, аз ҷумла Набиевро 16 сентябри соли 2015 боздошт карданд. Ӯ дар манзилаш дар шаҳри Кӯлоб дастгир шуд.

Мақомоти Тоҷикистон ӯ ва дигар раҳбарони ҲНИТ-ро ба кӯшиши ғасби қудрат ва ҳамдастӣ дар ошӯби мусаллаҳонаи генерал Абдуҳалим Назарзода, муовини пешини вазири мудофиа, муттаҳам карданд.

Раҳбарияти ҲНИТ ин иттиҳомҳоро рад карда, пайваста изҳор дошт, ки ҳизб ва роҳбарони боздоштшудаи он ба воқеаҳои мусаллаҳонаи моҳи сентябри соли 2015 иртибот надоштанд.

Дар ҷараёни муҳокима айбдоркунандаи давлатӣ барои Муҳаммадшариф Набиев 16 соли зиндон талаб кард. Додгоҳи Олии Тоҷикистон дар ниҳоят ӯро ба 14 соли маҳрумият аз озодӣ маҳкум намуд.

Ҳамин тавр, шахсе, ки солҳои зиёд дар Кӯлоб фаъолияти сиёсӣ ва ҷамъиятӣ дошт, аз соли 2015 қисми зиёди зиндагии минбаъдаи худро паси панҷара сипарӣ кард.

Парванда дар сатҳи Созмони Милал

Қазияи Муҳаммадшариф Набиев ва даҳ тан аз дигар роҳбарони зиндонии ҲНИТ баъдан ба сатҳи байналмилалӣ расид.

Рӯзи 21 майи соли 2019 созмони ҳуқуқии Freedom Now парвандаи 11 раҳбари зиндонии ҲНИТ, аз ҷумла Набиевро, ба Гурӯҳи кории Созмони Милал оид ба боздоштҳои худсарона пешниҳод кард. Ин созмон боздошти онҳоро ғайриқонунӣ ва дорои ангезаи сиёсӣ арзёбӣ намуда, аз СММ хост озодии онҳо талаб карда шавад.

Дар феврали соли 2020 Гурӯҳи кории СММ оид ба боздоштҳои худсарона ба хулосае расид, ки боздошту муҳокимаи ин гурӯҳи раҳбарони ҲНИТ бо як қатор ӯҳдадориҳои байналмилалии Тоҷикистон дар соҳаи ҳуқуқи инсон мутобиқат намекунад ва аз ҳукумат хост онҳоро озод кунад.

Ёздаҳ соли паси панҷара

Муҳаммадшариф Набиев аз сентябри соли 2015 то оғози моҳи июни соли 2026 дар боздоштгоҳ ва муассисаҳои ислоҳӣ қарор дошт.

Ин қариб ёздаҳ сол аз зиндагии ӯ буд, ки дар дохили маҳбас қарор дошт.

Бо вуҷуди ҳукми 14-солаи зиндон, Набиев тамоми муҳлати таъйиншударо сипарӣ накард. Субҳи 1 июни соли 2026 Муҳаммадшариф Набиев аз маҳбас озод шуд.