Ҳикматулло Сайфуллозода моҳи марти соли 1950 дар деҳаи Арғанкули ноҳияи Тавилдара (ҳоло ноҳияи Сангвор) ба дунё омадааст. Ӯ аз чеҳраҳои шинохтаи сиёсӣ ва матбуотии Тоҷикистон, сухангӯи собиқи Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон (ҲНИТ), узви Раёсат ва Шӯрои сиёсии ин ҳизб ва солҳои охири фаъолияти озодонааш сардабири ҳафтаномаи «Наҷот» буд.

Таҳсил ва фаъолияти омӯзгорӣ

Дар солҳои 1950-ум, дар пайи муҳоҷирати аҳолӣ аз минтақаҳои кӯҳистон ба водиҳо, хонаводаи Сайфуллозода аз Тавилдара ба ноҳияи Саройкамар, ки имрӯз ноҳияи Панҷ ном дорад, кӯчонида шуд. Бахши асосии давраи кӯдакӣ, таҳсил ва фаъолияти нахустини меҳнатии ӯ дар ҳамин ноҳия сипарӣ шудааст.

Солҳои 1957–1967 Ҳикматулло Сайфуллозода дар мактаби таҳсилоти умумӣ таҳсил карда, баъди хатми мактаб фаъолияти омӯзгориро оғоз намуд. Аз 1967 то 1971 ба ҳайси муаллим кор кард.

Соли 1971 ба Донишкадаи давлатии ҳунарҳои зебои ба номи Мирзо Турсунзода дохил шуда, соли 1975 таҳсилро ба анҷом расонд. Пас аз хатми донишкада ба ноҳияи Панҷ баргашт ва фаъолияти худро дар соҳаи маорифу фарҳанг идома дод.

Аз соли 1975 то 1991 дар мактаби мусиқии шаҳри Панҷ кор карда, нахуст омӯзгор ва баъдан директори ин муассиса буд. Солҳои 1991–1992 дубора ҳамчун омӯзгори мактаби таҳсилоти умумӣ фаъолият намуд.

Оғози фаъолияти сиёсӣ ва муҳоҷират ба Афғонистон

Соли 1992, дар давраи пурошӯби сиёсии Тоҷикистон, Сайфуллозода муовини раиси Кумитаи иҷроияи Шӯрои депутатҳои халқи ноҳияи Панҷ интихоб гардид. Аммо дар пайи ҷанги шаҳрвандӣ ва таҳаввулоти сиёсии он солҳо ӯ дар аввали соли 1993 Тоҷикистонро тарк карда, ба Афғонистон ҳиҷрат намуд.

Дар хориҷ аз кишвар Сайфуллозода ба Иттиҳоди неруҳои оппозитсиони Тоҷик (ИНОТ) пайваст ва то соли 1997 дар дастгоҳи сиёсии он фаъолият кард.

Рӯзи 27 июни соли 1997 дар Маскав Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон ба имзо расид. Тақрибан се моҳ баъд, дар сентябри соли 1997, Ҳикматулло Сайфуллозода ба Тоҷикистон баргашт.

Пас аз бозгашт то соли 2000 роҳбарии Маркази матбуотии Иттиҳоди неруҳои оппозитсиони Тоҷикро дар доираи фаъолияти Комиссияи оштии миллӣ бар уҳда дошт. Ин марҳила ба давраи татбиқи созишномаи сулҳ, бозгашти мухолифон ва раванди оштии баъдиҷангӣ рост меомад.

Фаъолият дар ҲНИТ ва сохторҳои интихоботӣ

Бо аз сар гирифта шудани фаъолияти расмии Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон, Сайфуллозода фаъолияти худро дар сохторҳои ин ҳизб идома дод. Ӯ дар марҳилаҳои гуногун сухангӯи раиси ҲНИТ, роҳбари дастгоҳи ҳизб, узви Раёсати Олии ҲНИТ ва узви Шӯрои сиёсии он буд.

Ҳамзамон, аз декабри соли 1999 то декабри соли 2004 Ҳикматулло Сайфуллозода узви Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Ҳамин тариқ, фаъолияти ӯ дар ин давра ҳамзамон бахшҳои сиёсӣ, интихоботӣ ва иттилоотиро фаро мегирифт.

Фаъолияти рӯзноманигорӣ

Яке аз самтҳои асосии фаъолияти Сайфуллозода рӯзноманигорӣ ва таҳлили сиёсӣ буд. Ӯ муддате сухангӯи ҲНИТ ва дар солҳои пеш аз боздошт сардабири нашрияи расмии ин ҳизб — ҳафтаномаи «Наҷот» буд.

Сайфуллозода дар матбуот ҳамчун шореҳ ва коршиноси масъалаҳои сиёсиву иҷтимоӣ низ матолиб нашр мекард. Навиштаҳо ва изҳороти ӯ бештар ба масъалаҳои сиёсати дохилӣ, фаъолияти аҳзоби сиёсӣ, равандҳои интихоботӣ, озодии баён ва мушкилоти ҷомеа бахшида мешуданд.

Соли 2011 Сайфуллозода мавриди ҳамла ва латукӯб қарор гирифт. Дар матни пешниҳодшуда ҳамлагарон «афроди ношинос» номида шудаанд ва онҳоро мақомоти интизомӣ пайдо накард. Коршиносон бар ин буданд ки дар ин кори бешарафона худи мақомоти интизомӣ даст дорад.

Боздошт ва маҳкумият

Моҳи сентябри соли 2015, дар пасманзари рӯйдодҳои вобаста ба ошӯби мусаллаҳонаи генерал Абдуҳалим Назарзода, Ҳикматулло Сайфуллозода ҳамроҳ бо гурӯҳе аз роҳбарону аъзои ҲНИТ боздошт шуд.

Мақомоти Тоҷикистон ӯ ва дигар роҳбарони ҳизбро, аз ҷумла, ба даст доштан дар рӯйдодҳои моҳи сентябри соли 2015 муттаҳам карданд. Дар ҷараёни мурофиа ба Сайфуллозода ҳамчунин иттиҳомҳое марбут ба таҳияи матне, ки ба гуфтаи айбдоркунандагон хусусияти даъват ба қиём дошт, нисбат дода шудааст.

ҲНИТ даст доштани худ ва аъзояшро дар ошӯби мусаллаҳонаи Абдуҳалим Назарзода рад карда, ҳукмҳои содиршуда нисбат ба роҳбаронашро беасос эълон кард.

Дар натиҷаи мурофиаи додгоҳӣ Ҳикматулло Сайфуллозода ба 16 соли маҳрумият аз озодӣ маҳкум гардид.

Вазъи саломатӣ дар зиндон

Дар солҳои адои ҷазо вазъи саломатии Сайфуллозода мавриди нигаронии наздикон ва созмонҳои ҳомии ҳуқуқи рӯзноманигорон қарор гирифт.

Тибқи маълумоти овардашуда, моҳи июни соли 2021 Сайфуллозода ҷарроҳии қалбро аз сар гузаронд. Баъдан ӯ чанд моҳи охирро дар қисми тиббии зиндони шаҳри Ваҳдат сипарӣ мекард.

Дар яке аз хабарҳо духтари ӯ гуфта буд, ки падараш аз дохили зиндон бо хонавода тамос гирифта, хоҳиш кардааст баъд аз латукӯб барои табобаташ доруҳои муайян биёранд. Вазорати адлияи Тоҷикистон иддаои шиканҷа ё осеби ҷисмонии ӯро рад карда, изҳор доштааст, ки гуё муоинаи тиббӣ нишонаи осеби ҷисмониро ошкор накардааст ва худи маҳбус низ барои табобат муроҷиат накардааст. Вазорат ҳамчунин гуфта буд, ки баъзе созмонҳо аз хабарҳои ба гуфтаи мақомот «бардурӯғ» дар бораи муносибат бо Сайфуллозода истифода кардаанд.

Дар оғози моҳи сентябри соли 2021 Созмони Хабарнигорони Бидуни Марз (RSF) аз ҳукумати Тоҷикистон хост, ки бо назардошти синну сол ва вазъи саломатии Ҳикматулло Сайфуллозода ӯро афв кунад. Аммо дархости ин созмони бонуфузи байналмилалиро ҳукумати Тоҷикистон ба инобат нагирифт. Пеш аз ин соли 2018 Коммисариати олии ҳууқуқи башари СММ  низ озодии 13 тан аз раҳбарони ҲНИТ аз ҷумла Ҳикматулло Сайфуллоҳзодаро талаб карда ҳукми ононро беасос дониста буд.